XX asr oʻzbek adabiyoti va mustaqillikdan keyingi davr adabiyoti namunalari

Question 1

Jangda o‘lgan emas biror bahodir,
bari halok bo‘lgan xiyonatlardan,
toshday uxlaganda to‘shlarin ochib
yo zahar qo‘shilgan ziyofatlardan.
Ushbu misralar bilan boshlangan she’r so‘ngida “qo‘rqoqlar o‘ldirgan bahodirlarni” degan xulosasi orqali bahodirlarning o‘limida nomard odamlarning qo‘li borligini ta’kidlagan ijodkor kim?

Accepted Answer

Shavkat Rahmon

Answer

Abdulla Oripov

Answer

O‘ljas Sulaymonov

Answer

To‘ra Sulaymon

Question 2

“Ot egasi” hikoyasining asosiy g‘oyasi qaysi javobda to‘g‘ri izohlangan?

Accepted Answer

Qadriyatlar, do‘stlik va sadoqat ulug‘langan.

Answer

Yurt sog‘inchi, Vatanga muhabbat kuylangan.

Answer

Ilm-ma’rifatga, o‘zlikni anglashga da’vat etilgan.

Answer

Erk va ozodlik uchun kurashga da’vat etilgan.

Question 3

Abdulla Qahhor qalamiga mansub “O‘g‘ri” hikoyasi voqealar rivoji va umumiy mazmunidan kelib chiqib, hikoyadagi amaldorlar haqidagi to‘g‘ri izohni aniqlang.

Accepted Answer

Hikoyadagi barcha amaldorlar yurtni talon-toroj qiladilar, aholi boshiga tushgan kulfatdan o‘z manfaatlari uchun foydalanadilar.

Answer

Hikoyadagi mahalliy amaldorlar aholi haqida to‘g‘ri ma’lumot bermaganlari uchun adolatparvar chor hukumati amaldorlari ham to‘g‘ri siyosat yurita olishmagan.

Answer

Hikoyadagi mahalliy amaldorlar yurtga qanchalik achinmasin, ular chor hukumati amaldorlariga qarshi bosh ko‘tara olmaydigan insonlar sanaladi.

Answer

Hikoya mazmuniga ko‘ra hukumatning, yuqori lavozimdagilarning mahalliy aholi manfaati uchun xizmat qiluvchi buyruqlarini quyi lavozimdagi amaldorlar to‘g‘ri amalga oshirmaganligi uchun aholi jabr ko‘radi.

Question 4

Sharof Boshbekovning “Temir xotin” tragediyasida Alomat tilidan: “Bayram kunlari rayondagi namoyishdan bayroqcha ko‘tarib o‘tganingizga xursand bo‘lib yuraverasiz. Majlislarda qo‘l ko‘tarish-u, chapak chalishni bilasiz, boshqa baloni ham bilmaysiz! Ko‘pincha o‘sha majlisda nima hal bo‘layotganini tushunmaysiz!” − deya asar qahramoni ruhiyati talqin qilinadi.
Ushbu suhbat matnida muallifning qanday badiiy maqsadi ifodalangan?

Accepted Answer

Muallif Qo‘chqor misolida oddiy qishloq aholisi siyosiy savodxonlik darajasining pastligi, ularning kelajak haqidagi tasavvurlarining sayozligi achinarli hol ekanligini aytmoqchi bo‘ladi.

Answer

Muallif Qo‘chqor misolida hayotning asl zavq-u shavqini, bayramlarning asl shukuhini his qila olmaydigan omi qishloq aholisini tanqid ostiga oladi.

Answer

Muallif Alomatni mana shunday teran fikrlari, benuqson fazilatlari, mehnatkashligi, odobi, aql va zakovatda erkaklar bilan teng bo‘la olishi bilan o‘zbek ayollariga o‘rnak qilib ko‘rsatmoqchi bo‘ladi.

Answer

Muallif Alomat misolida robotlar insonlardan aql va salohiyatda har qancha ustun bo‘lmasin, ular insonlarning asl his-tuyg‘ularini, shodlik va quvonch hissini tuya olmasligini ta’kidlagan.

Question 5

O‘zbekda axir har bir erkak o‘z xotinini – o‘z halol juftini qizi yoki o‘g‘lining ismi bilan aytib chaqiradi. O‘z xotinining ismini aytib chaqirish yaramaydi. Xotinining ismi Maryam, qizining ismi Xadicha bo‘lsa, mo‘min-musulmon: – sharm-u hayo yuzasidan bo‘lsamikan? – xotinini “Xadicha” deb chaqiradi. Aksar ona-bola baravar “labbay” deydi; shunday-da oilaning haqiqiy egasi bo‘lgan ota: “Kattangni aytaman, kattangni”, – deydi. Hatto shunda ham “Maryamni”, – demaydi…
Ushbu parcha qaysi asardan olingan va asarning qaysi qahramoni hatto mo‘min-musulmonning bu odatiga ham rioya qilmaydi, rafiqasini “Fitna” deb chaqiradi, umuman olganda, o‘z ahli ayoliga past nazar bila qaraydiganlar toifasidan edi?

Accepted Answer

“Kecha va kunduz” romanida Razzoq so‘fi

Answer

“Kecha va kunduz”da Akbarali mingboshi

Answer

“O‘tkan kunlar”da Homid

Answer

“Dunyoning ishlari” qissasida Dalavoy

Question 6

“Jaloliddin Manguberdi” tragediyasidagi qaysi adabiy qahramon o‘z otasining qotili bo‘lgan Temur Malikdan o‘ch olishni poylab yurgan Yaroqbekni:
“Ammo sen-chi? Burgutlar boshlig‘iga xanjar ur,
So‘ngra xoqon qasrida sultonlarcha davron sur!”, − deya avval Jaloliddin Manguberdini o‘ldirishga da’vat qiladi?

Accepted Answer

Qodog‘on no‘yon (Chingizning sarkardalaridan)

Answer

Chol (devona)

Answer

Elbors pahlavon (cho‘pon)

Answer

Amir Badriddin (Sultonbegimning qaylig‘i)

Question 7

“Ikki eshik orasi” romani voqealari XATO izohlangan javobni aniqlang.

Accepted Answer

Mustaqillikning dastlabki yillaridagi voqealar qalamga olingan.

Answer

Ikkinchi jahon urushi, front va front orti voqealari tasvirlangan.

Answer

Toshkent ahli boshiga kulfat solgan zilzila haqida so‘z borgan.

Answer

Oddiy qishloq muallimining qatag‘on qilinishi haqida so‘z borgan.

Question 8

O‘zbekiston xalq shoirasi Halima Xudoyberdiyeva o‘zining qaysi she’ri yaratilishi haqida yozar ekan, she’rning yozilishiga turmush o‘rtog‘ining uylanishiga rozi bo‘lgan ayolning ikki uy oralig‘idagi katta masofada butun hovli yuziga mix qoqib chiqqani haqidagi bir rivoyat turtki bo‘lganini xotirlab: “Dastlabki turtki shu − “Mixning, tig‘ning zahrini sezmay yonib boraman” satri bo‘lib, ko‘nglimni qizdirdi. Qolgani ijodkorning xayoloti…”, − deydi?

Accepted Answer

“Begim, sizni tabiat…”

Answer

“Dorilomon kunlar keldi…”

Answer

“Shunchaki”

Answer

“Bir o‘rim soch tarixi”

Question 9

Abdulla Qodiriyning “Mehrobdan chayon” romani voqealari haqidagi qaysi ma’lumot to‘g‘ri emas?

Accepted Answer

Qobil do‘stlari Sharif va Rahimlar bilan birgalikda ellik nafar yigit qo‘riqlab turgan o‘rda qo‘rg‘onidan o‘tib, zindonband qilingan Sultonalini qatldan qutqarib qoladi.

Answer

Xon Anvarlarning qochishida uning do‘sti Sultonalini aybdor sanab, garov tariqasida hibsga oladi va agar Anvar taslim bo‘lmasa, o‘limga hukm qilishini aytib jar soldiradi.

Answer

Anvarning mirzaboshi darajasiga erishganini ko‘ra olmagan mulla Abdurahmon, Shahodat mufti va Kalonshoh mirzo kabi kimsalar Anvar bilan xonning orasini buzish uchun Ra’noning go‘zalligi ta’rifini hukmdorga yetkazadilar.

Answer

Jasorati, xonga qarshi isyoni, hatto ma’yus qolgan Anvarni yo‘lga solishi o‘z zamonasi uchungina emas, bizning hozirgi asrimiz uchun ham tahsinga loyiq bo‘lgan Ra’no Qo‘qon bilan vidolashish oldi, tahlikali bo‘lsa ham, onasi bilan uchrashish fikriga tushib qoladi.

Question 10

Abdulhamid Cho‘lponning “Kecha va kunduz” romanida Sharafuddin Xodjayev Miryoqubning qaysi qilmishini: “Mencha, bu − millatga xiyonat!” − deya baholaydi?

Accepted Answer

Turkiston tarixiga oid noyob qo‘lyozma asarlarni chor hukumati amaldoriga sovg‘a qilganini

Answer

Akbarali mingboshining Zebiga erishishiga ko‘maklashganini

Answer

rus ayoliga − Maryamga uylanishni rejalashtirganini

Answer

qishloq yigitlarini gijgijlab Umaraliboy va Yodgorni do‘pposlatganini

Question 11

“Kecha va kunduz” romanida quyidagi qaysi tarixiy voqea qalamga olinmagan?

Accepted Answer

millat ziyolilarining qatag‘on qilinishi

Answer

birinchi jahon urushi voqealari

Answer

jadid ma’rifatparvarlarining faoliyati

Answer

mardikorlikka safarbar qilish siyosati

XX asr oʻzbek adabiyoti va mustaqillikdan keyingi davr adabiyoti namunalari

Boshqa mavzular

Endi oʻzingiz sinab koʻring