Rossiyaning Vladivostok shahri (geografik koordinatasi 43^°09' sh.k va 131^°53' shq.uda joylashgan) da soat…

5-savol bo‘yicha amaliy topshiriqlarni bajarish uchun quyidagi tavsiyani yaxshilab o‘zlashtirib olishingiz kerak; Soat mintaqalari va vaqtni hisoblash: Avvalo vaqt o‘lchovi Yerning aylanishini kuzatishga asoslangan, shu sababli Quyosh vaqti, yulduz vaqti va boshqa vaqtlar ajratiladi, vaqtni aniqlashda yulduz vaqtidan foydalanish noqulay, chunki u kun bilan tunning almashinish vaqtiga to‘g‘ri kelmaydi. Shuning uchun amalda Quyosh vaqtidan foydalaniladi. Quyosh vaqti Yerning Quyoshga nisbatan harakatiga qarab aniqlanadi. Yer bir sutka, ya’ni 24 soat davomida o‘z o‘qi atrofida g‘arbdan sharqqa tomon bir marotaba to‘liq aylanib chiqadi. Yerning o‘z o‘qi atrofida bir marta aylanib chiqishi uchun ketgan vaqt $2\pi = 360^\circ$ ga teng. $360^\circ$ ni bo‘lamiz 24 soatga, ya’ni $360^\circ : 24 = 15^\circ$ ga teng. Demak, Yer o‘z o‘qi atrofida har $15^\circ$ harakatlanganda 1 soatga, har $1^\circ$ esa 4 daqiqaga teng bo‘ladi, 5-test topshirig‘ida Vladivostok va Gamburg shaharlarining geografik koordinatalari berilgan. Vladivostok shahri Gamburg shahridan sharqda joylashgan. $43^\circ09'$ sh.k, $131^\circ53'$ shq.u $-$ $53^\circ33'$ sh.k, $9^\circ59'$ shq.u $= 121^\circ54' : 15^\circ = 8^{07}$ ga teng bo‘ladi. Endi topshiriq shartida berilgan soat vaqtidan chiqqan natijani ayiramiz, ya’ni $12^{00} - 8^{07} = 03^{53}$. Demak Gamburg shahrida soat $03^{53}$ bo‘ladi. Javob mahalliy (Quyosh) vaqti bo‘yicha hisoblangan: uzunliklar farqi $121^\circ54'$, ya’ni 8 soat 7,6 daqiqa. Amaldagi mintaqa vaqti bo‘yicha (Vladivostok UTC+10, Gamburg UTC+1) farq 9 soat bo‘ladi; variantlar ichida faqat $03^{53}$ mos keladi.

Manba: UZBMB namunaviy test topshiriqlari va ularni yechish bo‘yicha tavsiyalar (2020). O‘rta Osiyo va O‘zbekiston tabiiy geografiyasi. 7-sinf, P.G‘ulomov va boshqalar, Toshkent – 2017-yil, 30-bet